In Nederland wordt op grote schaal grond gebruikt door mensen en bedrijven die daar geen recht op hebben. Een strook gemeentegroen is bij de tuin getrokken, een schutting staat al dertig jaar over de erfgrens of een pad wordt sinds jaar en dag gebruikt. De eigenaar kan vorderen dat dit gebruik stopt, maar die vordering kan verjaren. Daardoor kan de eigendom overgaan op de gebruiker. Dat leidt vaak tot verhitte discussies en niet zelden tot rechtszaken. Wij treden op voor particulieren en bedrijven, en vaak voor gemeenten, waterschappen en andere grootgrondbezitters.
Twee soorten verjaring
- Verkrijgende verjaring. Wie grond te goeder trouw tien jaar onafgebroken bezit, wordt eigenaar. Goede trouw is bij grond lastig aan te tonen, omdat de openbare registers te raadplegen zijn.
- Bevrijdende verjaring. Na twintig jaar verjaart de vordering van de eigenaar om het bezit te beëindigen. Wie de grond op dat moment bezit, wordt eigenaar, ook als hij niet te goeder trouw was.
Bezit: de kern van elk geschil
Verjaring vraagt om bezit. De gebruiker moet zich zo gedragen dat de eigenaar daaruit had moeten afleiden dat hij de grond als de zijne beschouwt. Een hek dat de grond afsluit, weegt zwaarder dan een gemaaid gazon of een paar struiken. De rechtspraak hierover is uitgebreid en hangt sterk af van de feiten. Luchtfoto's, verklaringen en oude koopakten zijn vaak het bewijs waar het om draait.
Grond terugvragen na verjaring
De Hoge Raad heeft bepaald dat wie andermans grond te kwader trouw in bezit neemt, onrechtmatig handelt. De oorspronkelijke eigenaar kan dan, ook na voltooiing van de verjaring, onder omstandigheden schadevergoeding vorderen in de vorm van teruggave van de grond. Ook voor die vordering geldt een verjaringstermijn. Voor gemeenten is dit een belangrijk middel bij de aanpak van in gebruik genomen snippergroen.
Voorkomen en stuiten
Een eigenaar kan een lopende verjaring stuiten, maar een brief alleen is daarvoor in de regel niet genoeg. Wij adviseren grondeigenaren over inventarisatie, stuiting en regelingen met gebruikers, en wij geven cursussen aan gemeenten en andere professionele partijen over een effectieve aanpak.
Waarmee wij u helpen
- Beoordelen of een beroep op verjaring kans maakt.
- Verzamelen en waarderen van het bewijs van bezit.
- Vastleggen van de uitkomst bij de notaris en in het Kadaster.
- Procedures over eigendom, erfdienstbaarheden en teruggave.
- Projectmatige aanpak van grondgebruik voor gemeenten.
Veelgestelde vragen over verjaring
Wanneer word ik door verjaring eigenaar van grond?
Daarvoor moet u de grond onafgebroken in bezit hebben gehad: u gedroeg zich naar buiten toe als eigenaar. Was u te goeder trouw, dan is de termijn tien jaar. Zonder goede trouw wordt u eigenaar na twintig jaar. Bij grond is van goede trouw zelden sprake, omdat het Kadaster laat zien wie eigenaar is.
Wat is het verschil tussen verkrijgende en bevrijdende verjaring?
Verkrijgende verjaring geldt voor de bezitter te goeder trouw, die na tien jaar eigenaar wordt. Bevrijdende verjaring houdt in dat de vordering van de eigenaar om zijn grond terug te krijgen na twintig jaar verjaart. De bezitter wordt op dat moment eigenaar, ook als hij niet te goeder trouw was.
Kan de gemeente verjaarde grond terugvorderen?
Soms. De Hoge Raad heeft in 2017 geoordeeld dat iemand die grond in bezit neemt terwijl hij weet dat die van een ander is, onrechtmatig handelt. De oorspronkelijke eigenaar kan dan schadevergoeding vorderen, ook in de vorm van teruglevering van de grond. Ook die vordering kan verjaren, zodat het erop aankomt wanneer de eigenaar van het bezit wist.
Hoe voorkom ik als eigenaar dat mijn grond verjaart?
Door de verjaring tijdig te stuiten. Dat kan door het bezit feitelijk te beëindigen, door de gebruiker schriftelijk uw eigendom te laten erkennen of door een procedure te starten. Een brief alleen is bij grond niet genoeg: daarop moet binnen zes maanden een procedure volgen.
Waarom leidt jarenlang gebruik niet altijd tot verjaring?
Omdat voor verjaring bezit nodig is en gebruik met toestemming geen bezit oplevert. Wie grond huurt, in bruikleen heeft of met instemming van de eigenaar gebruikt, is houder en kan niet door verjaring eigenaar worden. Ook gebruik dat voor de eigenaar niet duidelijk kenbaar is, zoals alleen onderhoud van een groenstrook, is in de regel onvoldoende.
Meer lezen
Op verjaringsadvocaat.nl leest u onze artikelen en uitleg over verjaring, erfdienstbaarheden en burenrecht. Hieronder vindt u een artikel van Thijs Liebregts in het Tijdschrift Vastgoedrecht.